Ana Sayfa arrow Makaleler arrow Yöreler
Zeybekler.Net
Ana Sayfa
Forum
Zeybek Nedir?
Töre ve Törenler
Kostümler
Efeler
Makaleler
Videolar
İletişim
Ziyaretçi Defteri
Forumdan Son Konular
yöreler ve müziklerimiz...
İşte Yörük Ali Oyunu:)
Denizli Türküleri...
zeybekllik ve alevilik
Gaziantep Barak Türkmenleri'nin Türküleri
Erik Dalı Gevrektir - Gemideyim Gemide (Burdur kadın oyunu)
Antalya bölge yarışması
Zurna Gazeli (Gazelhan Nafi Bey&Zurnazen Arap Mehmet)


 

Yöreler PDF Yazdır E-mail
Okuyucu Oylama: / 1109
Kötüİyi 
Perşembe, 01 Haziran 2006
128343 kez okundu

YÖRELER 

  ADIYAMAN
  Adıyaman güneydoğu illerimizden biridir. 1954 yılında Malatya' dan ayrılarak il olmuştur. Uzun yıllar Malatya ilinin bir ilçesi olan bugünkü Adıyaman ilinin halk kültürü ile ilgili araştırmalar, her iki kültürün aynı kökenlere bağlı olduğunu göstermektedir. Müzik bakımından olduğu gibi halk oyunları bakımından da Malatya ile aynı konu, biçim, melodi, ritim, hareket hatta figürleri paylaşmaktadır. Adıyaman'da genellikle sevilip oynanan oyunlar şunlardır:

  Ağır halay, Düz halay, Ağır Malatya, Berde, Deriko (derino), Galüç, Üçayak, Ağır hava, Dik hava, Hasandağlı, Lorke, Pekmezo, Dokuzlu, Dokuzokkalı, Tirpano, Kudaro halayı, Ağır Govcuk.Tirge, Simsimi, Sevda...

  Yukarda saydığımız halk oyunlarının adlarından da anlaşıldığı gibi Adıyaman halk oyunları Halay bölgesinde oynanan dizi biçimindeki oyunlardandır ve genellikle ağır olarak sürdürülen oyunlardır. Kadınlar da bu oyunlardan bir kısmını kendi aralarında oynamaktadırlar. Oyunlara eşlik eden müzik aletleri şunlardır: Davul, Zurna, Kaval, Bağlama, Tef, Ikliğ, Darbuka, Cümbüş, Leğen, Cura.

  Kadın Giyimi: Kadınlar başlarına Terlik denilen bir başörtüsü bağlar, terliğin çevresine ipek Pusu sarılır. Başın üzerine oturtulan gümüş işlemeli Tac'ın kenarlarına altın ve gümüş paralar dizilir. Bazı köylerde çene altından geçirilerek basın arkasında ya da üstünde bağlanan başörtüler de kullanılır.

  Kadınlar yakası açık, uzun kollu bir Fistan, onun üzerine de bele kadar inen işlemeli bir Gömlek giyerler. En üstte önü iki, arkası tek parçadan oluşan Üçetek bulunur. Bele Ben denen işlemeli kuşak bağlanır. Kadınlar saçlarını örerek on onbeş belik meydana getirirler. Ayaklarda yörede işlenmiş motifli çoraplar ve ayakkabı yerine Yemeni vardır.
Kadınların süs eşyaları, genellikle düğünlerde takılan altın ve gümüşlerden meydana gelir. Çelen, alından başlayıp başı çepeçevre saran bir altın başlıktır. 15-20 kadar küçük altın küreden meydana gelen gerdanlığa Hab denir. 8-10 kulplu altının dizilmesiyle oluşan gerdanlık Kiramus'tur.Bayramlarda kadınlar avuç içlerine ve saçlarına kına yakarlar.
Erkek Giyimi : Erkeklerin başlarında genellikle Börk denilen keçe külah vardır. Etrafı PusuIle sarılıdır. Erkekler Aba ve Sako adı verilen yörede dokunmuş kalın bir kıl ceketle kalın bir kıl Şalvar giyerler. Belde Kuşak vardır. Ayaklarda bölgede örülmüş çorap ile ayakkabı yerine yemeni bulunur.

  AFYON-DİNAR
  Afyon ilimiz Kütahya, Eskiiehir, Konya, Isparta, Burdur, Denizli ve Uiak illeriyle çevrilidir. Bu bakımdan bir yönüyle Zeybek ve Kaşıklı zeybek, bir yönüyle de teke oyunları bölgesinde bulunmaktadır. Karma oyunların bulunduğu bu yörede daha çok Kırık ya da Kaşıklı Zeybek oyunları yer almaktadır. Genellikle erkekler tarafından oynanan zeybek oyunları yanında, Dinar ilçesinde, kızlar tarafindan oynanan teke yöresi nitelikli oyunların ağır bastığı görülmektedir.

  Afyon'da oynanan oyunların çoğu türkülüdür. Saz çalanlar türkü de söylerler. Saz grubunu bağlama, darbuka, zilli maşa, ve tef oluşturur. Açık havada bu sazlara davul ve zurna da eşlik eder. Oyunların adları genel olarak türkülerin ilk dizelerinden alınmıştır. Oynanan oyunların bazılarının adları şunlardır: Dam başına asa gomuş galbırı, Pençiresi yeşil perde, Heç meze m'olur portakalın dilimi, Efelerin usağı, Buhurcular ağır zeybeği, Kadılar zeybeği, Hatçem çıkmıs dam başına, Hezin hezin, Yayla yolları.

  Kadın Giyimi: Kadınların başlarında değişik başlıklar bulunur: Fes, tepelik, rekçin, taç, tuzaklı hotoz. Bölgede genellikle oyalı başörtüler kullanılır. Afyon yöresinde iki tür kadın giysisi vardır: pesli giysi, ayak bileklerine kadar uzanan eteği ve uzun kollarıyla dikkati çeker. Pessiz giysi ise bedeni baştan asağı örter. Giysinin üst kismına cepken giyilir. Yörede yaygın olan şalvar daha çok pesli giysinin altına giyilir. Afyon'da bindallı da giyilir. Kadınlarda takı da önemlidir. Kulaklarda küpe bulunması gelenekleşmiştir. Çarık giyenler de bulunmaktadır.
  Erkek Giyimi: Başta, etrafına poşu sarılı püsküllü fes bulunur. Sırtta, laciverte yakın mavi renkli ve sim sırma işlemeli cepken vardır. Gömlek yerine sıkma yelek kullanılır. Belde kuşak kolon sarılıdır. Ayakta diz altına kadar uzanan kırmızı bağcıklı çorap bulunur. Ayakkabı yerine çizme ve get kullanılmakla beraber, genel olarak çarık giyilir.

  ARTVİN
  Artvin, halk oyunlarıyla ilgili olarak bir yandan Kuzeydoğu bölgemizdeki barlarla, diğer yandan Doğu Karadeniz bölgesindeki horonlarla ilişkilidir.
Bunun için Artvin içinde hem barlara, hem de Azeri oyunlarına rastlamak mümkündür. Bunun için yörede Atabarı, Hançer barı gibi barlar olduğu gibi, Düz horon, Deli horon gibi horonlar ve Baycan, Ondört, Tamara, Şeyh Semil gibi azeri oyunlar da bulunmaktadır. Artvin; Samsun, Sakarya, Eskişehir gibi çeşitli etnik gruplar karması durumunda olduğundan, hem oyunlar, hem de müzik ve çalgılar bakımından pek çok çeşitlilik göstermektedir.

  Oyunlara davul, zurna, cura zurna, koltuk davulu, kaval, tulum, kartal kanadından yapılmış balaban, armonika (garbon), hatta bazı köylerde kemençe bile eşlik etmektedir. Bu karma durum giysilerde bile kendini göstermektedir. Erkek giysileri düz Azeri kıyafetleriyle, Karadeniz Horon bölgesi kıyafetleri karması gibidir.
Artvin ilimizde oynanan bazı oyunların adları şunlardır: Horon, Deli Horon, Ata Barı, Artvin Barı, Döne, Sarı Çiçek, Uzun Dere, Koçeri, Ondört, Kız Horonu, Acara, Cilveloy, Temürağa, Hançer Barı, Köroğlu Oyunu, Tamzara, Tamara.


  BİNGÖL
  Bingöl, halk oyunları bakımından halay yöresinde yer almaktadır. Oyunlar genellikle erkekler tarafından ve davul-zurna eşliğinde oynanır. Kadınlar da kendilerine özgü oyunları kendi toplantılarında oynarlar.

  Bölgedeki oyunların çoğu türkülüdür. Yörede oynanan başlıca oyunlar şunlardır: El çırpma (çapukay), Govent (Bingöl Halayi), Meyrom, Horani, Kartal, Çaça (Karayilan). Bingöl'de bunlardan başka Sekme ve Koçeri adlı oyunlarla çok ünlü Cezayir havası da oynanır. Gelin Götürme de bir oyundur; baba evinden alınıp güvey evine götürülürken, türkü söylenerek oynanan bir oyun biçimidir.

  Kadın giyim kuşamı: Bingöl'de kadınlar başlarına aktülbentten yazma bağlarlar. Bunların kenarları oyalar ve çiçekli motiflerle süslüdür. Birçok köyde fes de giyilir. Fesin etrafı da altından veya gümüşten parlarla süslüdür. Sırtta gömlek ve yelek vardır. Çiçekli kumaşlardan yapılan salvar, kadın giysisinin en önemli parçalarındandır. Şalvarın üst kısmına, bele, ak bir sal bağlanır. Giysiler arasında, çizgili parlak kumaştan dikilen Üçetekli giysiler de vardır. Elde örülen çoraplar renkli ve motiflidir. Ayakkabıları çarık ya da yemenidir.

  Erkek giyim kuşamı: Başa yün ya da yapağıdan yapılmış Papak giyilir. Yörede erkek giyiminde de şalvarın önemli bir yeri vardır. Kara kumaştan, yörede dokunmuş olan şalvarın üstüne belde desenli kuşak bağlanır. Sırttaki gömlek, ak çizgili kırmızı parlak kumaştandır. Erkek çorapları beyaz ve kadın çoraplarından daha sadedir. Ayakta ayakkabı olarak yemeni ya da çarık vardır.

  BİTLİS
  Güneydoğu illerimizden biri olan Bitlis'teki halk oyunları zaman zaman dizi, zaman zaman da tutunmadan oynanan grup oyunları biçimindedir. Tutunmadan, çoğu zaman karşılıklı iki dizi biçiminde, bazen de halka halinde oynanan ve bu yörede çok sevilen bir oyuna yörede Harkusta ya da Halkusta denir. Harkusta, el ele vuruşularak oynanan bir oyun çeşididir. Bu oyun Siirt, Van, Diyarbakır, Muş ve Malatya'da da oynanmaktadır. Bu bakımdan bu yöreye Harkustalar Bölgesi de denmektedir.

  Harkustaların, birbirinden ufak farklarla ayrilan bazı çesitler bulunmaktadır. Çeşitlerdeki farklılıklar ve özellikler el vuruşlarında görülmektedir. Örneğin Mutki Harkustasında çiftler karşı karşıya durarak el vuruşturdukları halde, Meryem Harkustası'nda karşılıklı gelip birbirlerini bir boy geçtikten sonra geriye dönerek ellerini vuruştururlar.
Bitlis ilinde yaygın olarak oynanan oyunlardan bazıları şunlardır: Govenk, Ağır Govenk, Meyroki, Garzene, Sepe, Tiringo, Bapuri, Değirmenci, Bitlis'te Beş Minare, Odun Attım Mutfağa, Çarşıda Atlas, Nare ve Temurağa.

  Erkek giyimi: Geleneksel erkek giyimlerinden sal-sapık, yörede keçi kılından dokunur. Sapık üst bölümdür. Sal, pantolon yerine giyilen geniş bir şalvardır. Bele sal-sapık üstüne püsküllü bir kuşak sarılır. Başta kefiye ya da Egol denilen poşu vardır. Ayağa ayakkabı yerine giyilen Harık'ın tabanı buğday sapı, üstü keçi kılından örülmüştür. Ayaklarda bulunan süslü yün çoraplar da keçi kılından dokunmuştur.

  Kadın Giyimi: Fistan, uzun kollu, geniş etekli bir entari türüdür. Zenginlik durumunu göstermek üzere birkaç fistan üst üste giyilir. Püsküllü kuşaklı, parlak, pamukla astarlanmış yelek de kadın giysilerinin parçalarından biridir. Içteki Don çoraba kadar uzanır. Ayakta kalın yün çorap bulunur. Ayakkabı olarak çarık giyilir. Baştaki Kofi'nin alt kısmına ziynet ve süs eşyası olarak altın ve para dizilir. Merheme adı verilen başörtüsünün çevresi pullarla işlidir. Merheme üzerine düğümlenmis olan Posu sol taraftan asağı sarkıtılır.

  BURDUR
  Burdur Akdeniz yöremizin illerinden biridir. Burdurun bir köyü olan Aziziye'de Sarıkeçili aşireti oturmaktadır. En güzel Türkmen oyunlarını da bu Sarıkeçili Türkmenleri oynamaktadır. Çok canlı ve hareketli olan Sarıkeçili Türkmenlerinin oyunlarına Teke Oyunları denmektedir. Hayvancılık ve çobanlıkla geçinen Türkmen yürüklerinin gerek oyunlarında, gerek türkülerinde. Teke, keçi, koyun davar sözleri çok sık geçmektedir. Burdur, Antalya, Isparta illeri eskiden Hamidoğulları beyliğinin bir bölümü olan Teke beyliğini oluşturuyordu. Tekebeyliği Sınırları içinde yaygın olarak oynandığı için bu oyunların adına Teke Oyunları dendiği sanılıyor; Teke oyunlarına, Sipsi, Kaval, Bağlama ve ritm aleti olarak Darbuka eşik eder.

  Sipsi yörenin en özgün (orijinal) çalgısıdır. Beş deliklidir ve boyu 20 -30 santimetredir. Oyunların çoğu türkülüdür. Bu bakımdan çalgi grubuna daima bir türkücü (solist) de katılmaktadır. Oyunlarda önce sipsi ile bir gezinti yapılır. Daha sonra yöreye ait olan bin Gurbet havası okunur. Ondan sonra oyunlara geçilir. Oyunlar halka biçiminde ve oyuncuların birbirlerine tutunmadan oynadıkları bir grup oyunudur. Halka biçiminde sürdürülen bir Zeybek oyunu türüdür. Bazı folklorcularımız bu oyunlara Kırık Zeybek adını vermektedirler. Burdur ilimizde bilinip oynanan oyunların bazıları şunlardır :

  Avşar Beyleri, Serenler, Teke Zortlatması, Karinom, Keziban Yenge, Tek Zeybek, Ötme Gugut Ötme. AI Yazma, Dimi Dimi, Kabardiç. Yayla Yolları, Sarı Zeybek.
Türkmen Kadın Giyimleri : Basta poşu (poçu), Dastar yada oyalı Yazma, Fes, Alınlık; bedende işlik veya Göynek, Üç etek, içte göğüsten kesik, Delme, sırmali kepe Şalvar, Kuşak ve yün dokuma veya pestemaldan Örücek; ayakta işlemeli (erisli) yün çorap ve çarıktan oluşur.

  Erkek Giysileri : Başta Fes ve ucu sağa sarkık Poçu, sırtta Mintan, üzeri kolanlı sal veya yün Kuşak, sırmalı Cepken, ayakta yün Çağsır, yün çorap ve çarıktan meydana gelir.

  BURSA (KILIÇ-KALKAN)
  Kılıç-Kalkan oyunları yurdumuzun hemen hemen her yöresinde müziksiz olarak oynanan sportif bir gösteri biçimidir. Bir savaş ve cengaverlik oyunudur.
Cumhuriyet dönemimizden sonra bu oyunlara ya da gösterilere, Bursa ilimiz sahip çıkmıştır. Kiliç -Kalkan oyun1arıyla Bursa adeta özdeşleşmiştir. Oyuncular ritmi, kılıç ve kalkanın birbirlerine vuruşlarından çıkan seslerden almaktadırlar. Bu türden bir oyuna dünyanın hiçbir tarafından rastlanmamıştır.

  Kılıç -Kalkan Oyunu : Peşrev, Yemin Töreni, Eğitim, Savaş ve Barış sözleşmesi gibi bir takım bölümlere ayrılmaktadır. Bu ana bölümler içinde de, Selam, Helalleşme, Haberleşme, Vuruşma, Silahların bırakılmasi gibi kısımlar vardır. Bu bölüm ve kısımların adlarından da anlaşılacağı gibi Kılıç-Kalkan oyunları bir savaş gösterisi niteliği taşımaktadır ve yiğitliği, becerikliliği ve barışı simgelemektedir. Atalarımızdan bize armağan olarak kalan bu oyunların Türk halk oyunları içersinde ayrı ve özel yeri bir vardır.

  Giyim kuşam : Başta, etrafı Trablus salıyla sarili keçe Külah, sırtta Altıparmak kumaşından Hilali Gömlek, üzerinde Yapraklı denilen açık kollu Cepken bulunur.
Belde Lahuri Sal ya da Acem Şalı kuşak ve üzerinde mesin Silahlık vardır. Göbek altında bağlanan ve dize kadar inen Zıpka pantolon yerine giyilir. Ayakta. konç ağzı işlemeli, diz kapağı altına kadar uzanan bağcıklı çorap ve ayakkabı olarak giyilen yemeni vardır. Elde Kılıç ve Kalkan bulunur.

  EDİRNE
  Edirne halk oyunları yönünden Hora ve Karşılama oyunları bölgesinde yer almış bulunmaktadır.

  Oyunlar meydanlarda çift Davul Zurnayla oynanır. Kapalı yerlerde ve salonlarda Meydan Sazı, Tef, (def) Darbuka ve Zilli Maşa gibi müzik araçları oyunlara eşlik eder. Davul zurna dışındaki sazlarla daha çok karşılamalar oynanmaktadır. Edirne ve tüm Trakya'da bugün sevilip oynanan oyunlardan bazıları şunlardır: Kabadayı, Mendil, Sülümanaga, Kasap, Eski Kasap, Balkan Gaydası, Pomak Gaydası, Zigos, Fatoş, Anzuyla Kanber, Sirto, Selanik, Kazibem.

  Erkek Giyim Kuşamı: Başta keçe Külah yahut Fes bulunur. Fesin etrafına Kefye sarılır, Sırtta yakasız Islik (gömlek) vardır. Onun üzerinde kolsuz bir Avcı Yeleği bulunur. En üstte de kollu, ceket biçiminde Aba yer alır. Ceket yerine giyilen bu Aba'ya Kopran yada Cepken de denmektedir. Bele kırmızı Kuşak, yada Trablus kusağı bağlanır. Kusağın üzerine Çakı Çakmak, yandemir ve çevre gibi aksesuarın bulunduğu mesin Silahlık sarılır. Bacakta Potur ya da Çaksir bulunur. Ayakta beyaz yün çorap ve kahverengi yada siyah renkli yemeni giyim kuşamı tamamlar.

  Kadın Giyim Kuşamı: Başta bölgeye özgü bağlama biçimiyle Yemeni ve Krep bulunur. Sırtta bürümcük kollu Gömlek ve aynalı Yemeni vardır. Bele, etekli elbise giyildiği zaman Kemer bağlanır. Belden asağıya, ağları bol Şalvar giyilir. Önemli günlerde Bindallı kullanılır. Evlerde ayağa, dikişli mercan Terlik ve konçları desenli beyaz çorap giyilerek giyim kuşam tamamlanır. Ayakkabı yerine, siyah renkli, kısa topuklu mesin kunduralar giyilir.

  GAZİANTEP
  Gaziantep ilimiz Güneydoğu Anadolumuzun en kalabalık ve en hareketli illerinden biridir. Halk oyunları bakımından da Halay bölgesi içerisindedir. Halaylar oyuncuların yarım halka biçminden birbirlerine tutunarak oynadıkları oyunlardır.Türkmen bölgesi olan Gaziantepte oyunlar kadın-erkek birlikte oynandığı gibi ayrı ayrı diziler halinde de oynanmaktadır. Oyunlara saz olarak Davul ve orta kaba Zurna eşlik eder. Yöredeki yaygın Leylim Halaylarına davul zurna eşlik etmez. Sözkonusu Leylim Halayları Kaval, Düdük, Tef ve bir türkücüden oluşan müzik grubunun eşliğinde yürütülür. Gaziantep gerek kız erkek giysileri ve aksesuar bakımından çok zengindir.

  Genç erkeklerin balında, sırma karıştırılarak işlenmiş püsküllü Terlik bulunur. Terliğin etrafında Posu sarılıdır. Sırtta yakasız çubuklu Islik, onun üzerinde koyu mavi renkli Aba-cepken vardır. Bele Antep dokuması Sal Kusak sarılır. Bacaklarda açik mavi çuha Şalvar bulunur. Mor kadife üzerine sırma işlemeli tütün Kesesi kusağın sol köşesinden sarkıtılır. Ayaklarda yünden örülmüş çoraplarıyla gülşeftali renkli Yemeniler giyimi tamamlar.
  Genç Kızların başında, Tepelik ve Taç Fes, alınlarında ve yanaklarının yanlarında Sarkıtma denilen altın yada gümüş dizileri bulunur. Sırta Antep dokumasından Üçetek ve Zubun giyilir. Bele Savatlı Kemer takılır. Üçeteğin altında kutnu kumaştan Şalvar bulunur. Ayaklara da yerli dokuma yün çorap ve gülşeftali Yemeni giyilir.

  Gaziantep ilimizde en çok sevilip oynanan oyunlardan bazıları şunlardır: Dokuzlu, Oğuzlu, Çepikli-Çibikli (Havarisko da denir. ), Fatige demune, Mani, Sirin Nar, Mendilli, Leylim.
Gaziantep ili sınırları içerisinde Türkmen oymaklarından Barak aşireti de yaşamaktadır. Bunların da kendilerine özgü çok güzel halk oyunları vardır. Bu oyunlara Davul, Zurna eşlik eder. Bu oyunlarda müziğe, kartal kanadından yapılan ve Zambur adı verilen bir halk çalgısı da eşlik etmektedir.

  Gaziantep ilimiz halk oyunları kadar halk müziği bakımından da çok zengin illerimizden biridir. Yörede yapılan araştırmalar bu bölgedeki türkü ve melodilerin Uzun havalar, Kırık havalar ve Halaylar olmak üzere üçlü grup altında toplanabileceğini göstermektedir. Halk müziği araçları da şunlardır: Üflemeli sazlar, basta orta kaba olmak üzere Zurna, dilli dilsiz Kavallar, yaylı sazlardan Kemane, vurmalı sazlardan başta Davul olmak üzere, Tef, Darbuka ve Zil.

  Barak'lar arasında bugün de çok sevilip oynanan oyunlardan bazıları şunlardır: Meryem, Mermere, Kaba, Tam Kaba, Kırıkcan, Çobanbeyli, Nahsani, Barak Halayı ya da Barak iki Kamış oyunu, Üçürdüm.

  İÇEL-SİLİFKE
  İçel ilimizin bir ilçesi olan Silifke, Kaşık Oyunları bölgesi içinde bulunmaktadır. Silifke'nin hemen hemen bütün oyunları kaşıkla oynanmaktadır. Halk oyunları üzerinde, otuz kırk sene önce ilk araştırmalar yapıldığında karşılıklı iki sıra halinde oynanan karşılamalar yoktu. Son zamanlarda karşılıklı iki sıra haline dönüşmüş karşılamalara da rastlanmaktadır. Oyunların çoğu Davul ve Klarnet eşliğinde sürdürülmektedir.

  Ritim sazı olarak Koltuk davulu, Şişe ve Fincan kullanıldığı da rastlanmıştır. Kırtıl köyü yörüklerinde Dört Köşe Davul kullanıldığı da görülmüştür. Çalgı grubu içinde solist olarak bir kaşıkçı bir de türkücü bulunmaktadır. Çünkü oyunların çoğu türkülüdür. Silifke oyunlarına geçmişte, Ikliğ, Bağlama, Kaval ve Zilli Maşa'nın eşlik ettiği de saptanmıştır. Kaşık oyunlarında, oyuncular ellerindeki kaşıkları aynı zamanda ritim aracı olarak kullanmaktadırlar. Onun için de bu oyunlara Kaık Oyunları, Konya, Içel ve Antalya illerimizin bulunduğu illere de Kaşık Oyunları denmektedir.

  KARS
  Kuzeydoğu Anadolu illerinden olan Kars, halk oyunları bakımından, ilçelerinden bazılarında halay ve semahlar oynanmasına rağmen bar bölgesine girer.
Barlar, düz dizi ya da yarım halka biçiminde tutunarak oynanan disiplinli oyunlardır. Bununla birlikte Kars yöresi oyunlar bakımından karma ve değişik bir durum göstermektedir. Bunun nedeni değişik kültürlere sahip insanların değişik zamanlarda bölgeye yerleşmiş olmasıdır. Bu bakımdan Türkmen boylarının, Azerilerin ve Doğu Anadolu yerli halkının oyunları bir arada görülmektedir.

  Davul zurna eşliğinde oynanan barların bulunduğu Kuzeydoğu Anadolu yöresinde özellikle Kars ve Artvin'de armonika (garmon) ile yürütülen ve son zamanlarda akordeon ile oynanan Kafkas ve Azeri oyunları da vardır. Kars oyunları kadın erkek bir arada, çiftli olarak oynanır. Çiftlerden meydana gelen gruplar halinde oynanan oyunlar iyi bir sahne düzenlemesi içinde sunulur. Oyunların bir kısmı Kıskanç ve Mendil oyunlarında olduğu gibi temsili ve dramatize nitelikler taşımaktadır.

  Kars'ta çok bilinen Azerbaycan oyunlarından bazıları: Kentvari, Çay, Lezginka, Tamara, Seher, Aysat, Darikiran, Şeyh Samil, Terekeme. Bar ve halay türünden bazı oyunlar: Düzbar, Ağır Bar, Bar Sekmesi, Tersbar, Tikbar, Tek Tamzara, Çift Tamzara, Sarhoşbarı, Tavukbarı, Hoşbilezik, Zencirli Köroğlu, Ardahan Barı, Temüraga, Dello, Koçeri, Gölenin Düzü, Nare, Lorke, Gaçke Bari. Azeri oyunlarının müziği genellikle 6 vuruşludur. Davul, zurna ve garmondan başka oyunları yürüten çalgılar şunlardır: Meydan sazı (divan sazı), dilsiz kaval, mey, zilli sallama, koltuk davulu, kaşık, zil, tef ve tongurdak.

  KIRKLARELİ
  Kırklareli Trakya'da yer almaktadır. Hora ve karşılama oyunlarının bulunduğu Marmara bölgesindedir. Kırklareli'de 80 civarinda oyun oynandığı bilinmektedir. Hora'lar, bar ve horonlar gibi dizi biçiminde oynanan disiplinli oyunlardır. Karşılamalar, çift oyuncuların karşı karşıya gelerek oynadığı salma oyun türüdür. Bir çift oyuncuyla oynandığı gibi çiftlerden oluşan kalabalık oyuncularla da oynanır. Kalabalık oyunlar karşılıklı iki sıra halinde yürütülür.
Müzik araçları: açık havada ve meydanlarda davul-zurna, salon ve oda gibi kapalı mekanlarda tambura, saz, darbuka, tef, zilli masa ve ritim aracı da fincandır.
Yörede erkek oyunları daha çok meydanlarda, kadın oyunları kapalı yerlerde oynanmaktadır. Ancak yöre halkının karma oyunlar oynadığı da bilinmektedir. Bugün oynanmakta olan bazı oyunlar şunlardır:

  Alaybey, Arzuyla Kanber, Sülüman Aga, Beylerbeyi Ahmet Bey, Zigos, Drama Karşılaması, Karaumur Karşılaması, Düz Kasap, Eski Kasap, Istanbul Kasabı, Sirto, Kabadayı, Karayusuf, Kerala, Males Kızları, Mendilli Oyun, Hanım Ayşe, Telgrafın Tellerı, Toska.

  TRABZON
  Trabzon Doğu Karadeniz illerinin en kalabalık ve en hareketli olanıdır. Halk oyunları bakımından Horon yöresindedir. Yörede küçük farklılıklar taşıyan pek çok oyundan en yaygın olanı "horon" dur.
Doğu Karadeniz yöresindeki oyunların özgün çalgısı kemençedir. Ancak horonlar açık yerlerde ve köy meydanlarında cura, davul ve zurna ile oynanmaktadır. Oyuncuların birbirine tutunarak dizi biçiminde ve disiplinli bir şekilde oynadıkları horonların bazıları türkülüdür.

  Horonlar açık havada, düğünlerde 20-30 kişi çember şeklinde tutunarak oynanır. Çemberin içinde bulunan kemençeci aynı zamanda horonu yönetir. Çok çabuk ve hareketli oynanan bugün de oynanların bazıları şunlardır: Horon Kurma, Siksara, Kozangel, Eşkiya Horonu, Bıçak Oyunu, Hissa, Sis Dağı, Sallama'lar ve Karşılama'lar.
Karadeniz kıyı şeridi köy, kasaba ve şehirlerde oynanan horonlar kopmadan sürdürülen bir bütün, birbirine bağlanarak oynanan bir potpuri gibidir. Yörede kız ve erkekler horonları bir arada oynadıkları gibi ayrı gruplar halinde de sürdürebilirler. Erkeklerın oynamadığı bazı kız horonlari vardır: Vakfikebir Horonu, Tonya gibi.

 
< Önceki   Sonraki >

 
Ayi.org
Linkcenneti.com
Counters
eXTReMe Tracker