| İçel (Mersin) Kostümleri |
|
|
|
| Perşembe, 13 Aralık 2007 | |
|
1414 kez okundu
İçel (Mersin)
Kadın Giysileri
2. Sırta Giyilenler: İçlik, göynek, şalvar (paçalık), öncek, Trablus kuşağı, belcek (kolon), mecidiyeli üç etek, kolsuz aba, kutnu üç etek, salta, büzme parçalık (don), önlüki cepken, 3. Ayağa Giyilenler: Çorap, edik (yarım çizme), çarık, yemeni, 4. Takılar: Altın-gümüş takı, gerdanlık, sıralı bilezik, 5. Süsler 6. Saç Şekilleri
7. Aksesuvar: Kolçak, kaşık.
Erkek Giysileri
2. Sırta Giyilenler: Mecidiye gömlek, göynek, potur, Trablus kuşağı, şalvar, aba (beynemaz,çürük,gök), cepken, 3. Ayağa Giyilenler: Çorap, çarık, yemeni, tüylü çarık, edik,
4. Aksesuvar: Kaşık.
MUT KADIN GİYSİLERİ
Başa Giyilenler Yazma: Beyaz kumaş üzerine siyah puanlı yazma başa takılır. Altına önü altın paralarla süslenmiş başlık ve arkada dize kadar uzunlukta siyah ibrişimden yapılmış saç takılır. Sırta Giyilenler Göynek: Vücudun iç kısmına parlak renkte “göynek” adı verilen iç gömlek giyilir. Üçetek: “Kutnu” denilen kırmızı ve sarı renkler hakim olan parlak bir kumaştan yapılma üç etek giyilir. Üç eteğin boyu dize kadar olup, iki yanı yırtmaçlı ve önü açıktır. Önlük: Üç eteğin üzerine koyu renkte (bordo,kahverengi) üzerinde yünden yapılmış tozaklar bulunan önlük takılır. İnce bir kumaştan bu önlüğün üzerine bağlanır. Şalvar: Altta özellikle kırmızı ve sarı renklerden oluşan şalvar giyilir. Ayağa Giyilenler Çizme: Ayakta kırmızı renkte, deriden yapılma ön kısmı sivri çizme vardır.
MUT ERKEK GİYSİLERİ
İster “Yörük” ister “aşiret” olsun, geçiminin büyük kısmı veya tamamı hayvancılığa bağlı insanların giyecek konusunda da hayvan ürünlerine bağlı kalması kaçınılmaz bir zorunluluktur. Koyun yünü ile keçi kılından yapılacak ipliklerle ve dokumalarda da çuval, çul, kilim, zili gibi eşyaların dışındaki ihtiyaçlarda, tabii renklere büyük ölçüde bağlı kaldıkları görülmektedir. Bu yüzden giyecek eşyalarında siyah-beyaz ve “konur” dedikleri kirli kahverengi ile bu renklerin çeşitli tali tonları ağır basmaktadır. Koyun veya keçisini otlatan çoban bu boş zamanını ya kaval çalarak, ya ip eğirerek, ya da ağaçtan yaptığı tek mille çorap örerek geçirmektedir. Yine hiçbir teknik araç ve boya kullanılmadan orijinal renkleriyle eğirilip, bükülen bı ipliklerden, çoraptan başlığa kadar çeşitli giyecek eşyası dokunmaktadır. Dokumalarda ya “panama” tipi, düz ya da “dokurcan” denilen “W” şeklinde balıksırtı model uygulanmaktadır. Abalarda aynı zamanda oba veya oymağın “Ongun”u da aplikasyon biçiminde işlenmektedir. Bulabildiğimiz en eski örnekte Karamanoğullarının Ongun’unu gördük ki, Gaznelilerin Ongununun aynı idi. Başa Giyilenler Başlık: Başlarında başlık bulunur. Soğuk ve yağışlı havada boyundan geriye doğru atılan başlığın baş kısmı giyilir. Başlığın tepe kısmı üçgen biçiminde sivridir. Başlığın iki yanından uzanan 75 cm uzunlukta iki parça uzantısı vardır. Bunlar kulağı kapatmayacak şekilde kafaya sarılarak arkada bağlanıp sarkıtılır. Sırta Giyilenler Göynek: Gömleklerde hakim renk, beyaz, mavi, sarıdır. Bunlar pamuklu dokunur ve uzunlamasına basit enli mavi ve sarı çizgilidir. Mavi sulu olanlar “göklü bükme”, sarı sulu olanlara “ipkli bükme” denilir. Gömleklerin yaka ve kollarına dikişle, uzaktan pek fark edilemeyen figürler yapılır. Yakaları boğaz altından bir karış aşağıya kadar açık ve düğmelidir. Bu açıklık baştan girip çıkmasını sağlayabilecek ölçüdedir. Aba: Ceket yerine giyilen abalar, biri beynamaz diğer bağ veya gök aba olmak üzere iki çeşittir. Kollarının alt kısmı koltuk altından bileğe kadar dikişsiz ve açıktır. Kolayca kol uçları bilekten çıkıp, omuzlardan geriye atılabilmektedir. Ağalar ve beyler giydiği abalara göğaba veya bağaba denilmektedir. Şalvar (Depme): Alt kısmı da aynı şekilde kalın kıldan dokunmuş, yanları işlemeli, orta peyiği kısa, koyu renkli, özellikle kahverenkli depme denilen şalvar giyilir. Suda çiğnenerek pişirme yoluyla elde edilen kıl kumaştan yapılır. Cepken: Rengi koyu, ön kısmının uçlarına ve arkasına sim ile motif işlenen cepken giyilir. Kollar kısa ve geniştir. Kuşak: Beyaz yünden örme veya dokuma uzun bir kuşak bulunur. Ayağa Giyilenler Çorap: Çorap yünden yapılır ve boyu dize kadar çıkar. Ponponları dış kısımda kalacak şekilde bağlanan sağlam bir ip, çoraba birkaç defa dolanır. Çarık: Ayaklarına sığır derisinden tamamen elle yapılan “çarık” giyerler. Bu çarıklarda çoğu zaman iğne görevini bile ince bir ağaç çubuk yapar; dikiş için kullanılan iplikte, yine derinin kenarından çıkarılan “sırım” adı verilen bükülmüş kirişlerdir. Yemeni: Son zamanlarda erkeklerin ayaklarında, kırmızı renkte deriden yapılmış, altı siyah lastik, ön kısmı sivri ve arkasında konç kısmı bulunan yemeni vardır.
ANAMUR KADIN GİYSİLERİ
Başa Giyilenler Fes (Terlik): Başta fes (terlik) bulunur. Bunun ön tarafında dizilmiş altın pullar yer alır. Fesin üzerine pullu yazma örtülür. Fesin üzerine ayrıca dolak geçirilir. Dolağın üzerinde kadının medeni halini gösteren pullar bulunur. Bu pullar üç tane olursa, kadın evli, iki tane olursa dul, bir tane olursa bekardır.  Sırta GiyilenlerGöynek: İplikten dokunan alacalı-göklü kumaştan yapılan göynek giyilir. Üç Etek: Göyneğin üzerinde ayaklara kadar dökülen üçetek, kutnu denilen özel renkli iplikten dokunan kumaştan yapılır. Alt kısım yırtmaçlarının üçe ayrılması nedeniyle üç etek diye adlandırılmıştır. Cepken: Alacalı göklü çiğ iplikten tezgahta dokunan kumaştan yapılmıştır. Uzun kolludur. Vücut uzunluğu ise bele kadar gelmektedir. Önlük: Üç eteğin üzerine göbek kısmından ayaklara kadar dökülen öncek (önlük) bulunur. Günümüzde yörede bu öncekten hiç kalmamıştır. Ancak uzak dağ köylerindeki 70-80’lin ninelerden pek azı bu öncekleri dokumaktadırlar. Çok renkli iplikerden tezgahta dokunmaktadır. Darabulus: Önceğin üzerinde Darabulus vardır. İpeksi renkli ipliklerden boyanarak büyük güçlükle dokunarak oluşturulur. Yörede tarihi bilinen en eski kadın kuşağı budur. Darabulus kuşak, öncek üzerinden sarılır. Bu önceğin aşağı kayıp gitmesini önlemektedir. Don: Bacaklarda yine kutnu denilen kumaşın cinsinden, özel dokunmuş don bulunur. Donun ayak tarafı ve beli aşağıya kayıp, düşmemesi için kırnapla sıkıca büzülmüştür. Ayağa Giyilenler Çorap: Donun altında ayaklarda eğirilmiş yünden, ağaç millete örülmüş, beyaz yün çorap bulunur. Çarık: Sığır derisinden yapılmış çarık giyilir.
ANAMUR ERKEK GİYSİLERİ
SİLİFKE KADIN GİYSİLERİ
SİLİFKE ERKEK GİYSİLERİ
 Başa GiyilenlerBaşlık (Dolak): Beyaz yün iplikten el tezgahında dokunmuştur. Baş kısmı külah şeklindedir. Sapları bir metre kadar uzun olur. Hava durumuna göre saplar ile yüz ve kulaklar sarılır. Sırta Giyilenler Mecidiye Gömlek: İçlerine mecidiye gömlek denilen ve kadınların mecidiyeli üç eteği ile aynı kumaştan olan, fakat astarsız olarak dikilen bir gömlek giyerler. Mecidiyeli gömlek yakasızdır. Önden düğmeli ve uzun kolludur. Gömlek (Zıbın): Çiçekli kutnudan hakim yaka olarak dikilir. Cepken: Ana kumaş bordo kırmızı kadifedir. Mavi-lacivert zeminli kadife üzerine, sim sırmadan Türk motifleri işlenir. Motifler çevresinden kesilerek, ana cepken üzerine simetrik olarak monte edilir. Motifler, giyecek kişinin ekonomik durumuna göre çeşitli şekilde işlenir. Şalvar: Kirmende eğrilip yün haline getirilen kahverengi ve siyah yünden yapılır. El tezgahlarında dokunan kumaşa depme adı verilir. Arası diz hizasından yukardadır. Paçalar dar olup, düğmelidir. Cep ağızlarının çevresine çeşitli renkteki iplerle Türk motiflerleri simetrik olarak işlenir. Malak kısmı bol olup, uçkur geçirilir. Kuşak: Koza ipeğinin ibrişimleri çeşitli renklere boyanarak 25 cm eninde 1.5-2 metre kadar uzunluğunda özel el tezgahlarında dokunur. Başlama ve bitiş noktalarının dokunmayan kısmı ile dokunan kısmın sökülmemesi için tokalar yapılır. Şalvarın uçkurluğu ile gömleğin birleştiği yere sıkıca sarılır.  Ayağa GiyilenlerÇorap: Beyaz yün ipinden örgü milli ile örülür. Kelikleri uzun olup şalvarın üzerine çıkarılır. Çeşitli renkteki iplerden yapılı tokalı iplerle (çorap bağı) en üst kısımdan çorabın aşağı inmemesi için bağlanır. Yan tarafları çeşitli Türk motifleri ile süslenir. Kızlar yavuklularına ördüğü çoraba işlediği motifi kendi önceğine işleyerek, başkalarının kendisine gönül koymasına mani olur. Yemeni: Yapıldığı renge göre isim alır (gülyemeni-kırmızı, kara yemeni-siyah yorak yemeni). Koyun ve keçi derileri kireç kaymağın yatırılarak, yün ve kıllardan temizlenir. Deri ayak kalıbına göre kesilip, alta gelecek kösele ile, tığ, iğne, iplik vasıtası ile birleştirilip yapılır. Bunun uç kısmı geriye doğru çevirilerek dikilir. Bu durum yemenin çabuk eskimemesi için yapılır. Arkası topuğu iyi tutması için kulaklıdır. Topuk kısmına 1-2 cm kalınlığında topuk çakılır. Aksesuvar Kaşık: Oyun aracı-şimşir veya dişbudak ağacından özel olarak yapılır. Aynı kaşık demir kaşıklar kullanılmadan önce yemek işinde kullanılırdı. |
Sırta Giyilenler
Fes – Kep: Bordo kadifeden (erkek cepkeni renginde) 7-10 cm eninde giyilecek başın durumuna göre tepelikli olarak dikilir. Ön kısmına en alttan başlanarak çoktan aza doğru altınlar dikilir. Altın sayısı ailenin ekonomik duruma bağlıdır. Nazar değmemesi için en alt sıranın ortasına gök boncuk dikilir. Arkasına saç bağı olarak yünden örülmüş belikler kızın saçının uzunluk durumuna göre eklenir. Genç kızlar, kızlığındaki keplerinde bulunan altınları koca evine götürür.
Ayağa Giyilenler| < Önceki | Sonraki > |
|---|
